Wat creëren doet

Tijdens mijn soloreis door Denemarken reed ik op enig moment Odessa uit, richting Kerteminde. In de stad had ik me niet fijn gevoeld, alleen slenterend door een winkelstraat vol bekende kledingmerken. Maar in de auto kwam ik al snel tot mezelf. De wegen werden rustiger, de zon scheen feller.

Het duurde niet lang of ik reed op 80-kilometerwegen, kronkelend over groene heuvels. Het licht en het landschap raakte me zo dat de tranen me in mijn ogen sprongen. Intens gelukkig. Iedere bocht bood weer een nieuw vergezicht. Het licht werd steeds intenser. De schaduwen werden langer. Zoveel kleuren groen. Verderop glinsterde de zee me tegemoet.

Dit opschrijven brengt me weer terug bij dat gevoel. Het creëren geeft me grip op de werkelijkheid. Het laat me stilstaan bij het gevoel dat ik heb bij alles wat er voorbijkomt. Gebeurtenissen en impressies die wegstromen met de rivier van het leven haal ik terug en geef ik een plek in mijn leven. Dat betekent niet dat ik leef in het verleden of in mijn herinnering, maar dat ik dat wat er is en was integreer. Daardoor geef ik het leven en alle ogenschijnlijk kleine momenten de betekenis die ze hebben.

Zonder schrijven en fotograferen zou het licht in Kerteminde ver weg raken. Ik zou vast over een tijdje nog wel weten dat het zo fijn was. Wat ik daar precies zo fijn van vond en wat het met me deed, zou ik dat onthouden? Door over het licht te schrijven, bestaat het meer dan daarvoor. En het raakt me ook meer. Het schrijven erover geeft me opnieuw de energie die ik toen voelde. Hoe het licht mijn licht aanwakkerde. Het innerlijke licht dat mij laat stralen en waarmee ik kan inspireren.

‘De Mona Lisa is een eindproduct’

‘De Mona Lisa is eigenlijk een eindproduct’, zei een vriend laatst. Dat klinkt alsof hij afbreuk doet aan het werk, maar ik denk dat de grote kunstenaar himself het eigenlijk wel met hem eens is. Het schilderij is het resultaat van een langdurige inspanning, al ver voordat Da Vinci aan dit meesterwerk begon. Het gaat om het proces. En hoe meer je daarvan afweet, hoe interessanter het werk uiteindelijk is. Lees het hoofdstuk uit de biografie van Da Vinci maar eens, dan zie je wat ik bedoel.  

Wat mij betreft gaat creativiteit niet per se over kunstenaar zijn. Creativiteit gaat namelijk over jezelf uitdrukken, op welke manier dan ook. Dat gebeurt al tijdens het doen. Zelf schrijf en fotografeer ik, en sinds kort heb ik daar weer tekenen en schilderen aan toegevoegd. Gewoon, omdat ik het zo leuk vind om te doen. Om de boel enigszins te doseren, schilder en teken ik voornamelijk in het weekend. Anders kom ik niet aan andere dingen toe. Les heb ik niet, ik zoek wel dingen op op YouTube. Verder gaat het niet om het resultaat (het eindproduct). En dat is me toch verfrissend.

Vrijer werken

Klaprozen met paletmesHet begon allemaal met het schilderij van klaprozen dat ik maakte met paletmes. Ik werk namelijk vaak te netjes (mijn moeder heeft zelfs altijd een liniaal bij haar schilderspullen zitten, de appel valt niet ver…). Daarom besloot ik iets te maken met de paletmessen die ik  al jaren had. Dat had ik nooit gedaan, dus ik dacht: dat levert vast iets nieuws en in ieder geval iets slordigers op. Ik heb twee schilderijen met paletmes gemaakt en ik kan er nog steeds weinig van, maar de zin in tekenen en schilderen wakkerde behoorlijk aan.

 

Vertragen

Tekening Lisette 1 jaarDe thema’s in mijn leven vertaal ik dus ieder weekend in kleuren en vormen. Zeker tekenen laat me daarnaast stilstaan. Austin Kleon schrijft in zijn nieuwe boek Keep going: ‘Wil je afremmen en aandacht besteden aan de wereld, pak dan potlood en papier en begin te tekenen wat je ziet.’ Herkenbaar: ik heb mezelf als kind nagetekend en ik denk dat ik vijf uur lang alleen maar gekeken heb naar de vorm van mijn ogen, licht en schaduw op mijn huid en trekken op het gezichtje die ik nu nog steeds terugzie bij mezelf.

Alles stroomt

Voert LisetteGeelDoor het tekenen en schilderen merk ik dat ik ook inspiratie krijg voor foto’s maken en schrijven. Dus het een zet het ander weer in werking en dat is ook niet zo gek: alles wat ik maak gaat over mezelf uiten en als het op de ene manier stroomt, stroomt de rest vrolijk mee. Een beroemd voorbeeld van dit idee is de methode uit het boek The Artist’s Way, waarin deelnemers iedere dag drie pagina’s schrijven, waardoor hun andere werk steeds vrijer gaat stromen.

Het prettige van niet teveel van mezelf verlangen (ik hoef er geen geld mee te verdienen en niets mee te bewijzen) is dat ik steeds vrijer werk. Nu, na twee maanden, merk ik ook dat ik anders naar de wereld kijk. Ik voel wat ik wel wil tekenen en wat niet, ik bemerk hoe ik enorm van kleuren houd (dat zei mijn fotodocente ook al maar nu merk ik het zelf), ik zie thema’s ontstaan (maar geen eigen stijl…).

Ja, het is een proces, ik zit er middenin, ik heb geen idee wat het naartoe gaat en het is heerlijk.

 

Lees ook:

Denken als Leonardo da Vinci

Waarom je moet spelen in je leven

Wat fotograferen te maken heeft met leven

Twee maanden geleden startte ik met een basisopleiding fotografie aan de Fotovakschool. De reden waarom ik startte: onderzoeken wat fotograferen betekent voor me én beter worden in de techniek. Niet meer op de automaat fotograferen maar bewust omgaan met diafragma, sluitertijd en dergelijke.

Andermans perspectief waarderen

Waar ik niet op gerekend had, is wat de opleiding met me doet. Het is pure persoonlijke ontwikkeling. Niet door praten, maar door uitdrukken van mezelf in foto’s en ook het leren van anderen en hun perspectief. Mijn mede-cursisten, maar ook andere fotografen. In het bijzonder genoot ik van een opdracht waarin we de compositie van Cartier-Bresson moesten nadoen. Hij maakte composities waar ik nooit zelf op zou komen… Mijn wereld wordt van de ene op de andere dag een stuk groter. Ik leer het perspectief van anderen kennen en waarderen.

Openstaan voor feedback

Voordat ik begon aan deze opleiding wist dat ik alleen maar meer kon leren als ik open zou staan voor feedback. Nu krijg ik dat en wat is het fijn. En wat is het bijzonder om te voelen dat ik blij ben met de mening van anderen in plaats van dat ik mezelf of mijn fotografie als ‘niet goed genoeg’ zie. Ik merk dat gegroeid ben in iets wat ik vroeger veel lastiger vond.

In ieder geval weet ik dat fotografie een leven lang leren zal zijn, waarbij alles wat ik leer te vertalen is naar het echte leven. Dat voelt als een enorme rijkdom. Er ontstaan een gretigheid in mij naar kennis en kunde, die verder reikt dan alleen fotografie. Ook in mijn lezen, mijn werk en in mijn schrijven voel ik dit. En ik wil alleen maar meer leren…

Met fotograferen komt de rust

De rust in mijn foto’s ontstaat vaak door het fotograferen zelf. Meestal ga ik niet naar buiten met mijn toestel als ik voldoende rust neem of totaal ontspannen ben. Juist als ik moe ben of gestrest of verdrietig pak ik mijn camera en ga aan de slag. Ik word er rustig van en ga daardoor anders kijken. Dat kijken zie je terug.

Vorige week ontving ik een e-mail die zo hatelijk was, dat ik de natuur in ben gevlucht. Met de camera. Thuis alles achterlatend.

De vertrouwde paadjes lopen in een bos dat ik ken, al stampend en in innerlijke chaos. Tot ik bij een duinmeer aankwam, waar net het licht in weerspiegelde. En de bomen. En de wolken. Ik keek en bleef kijken. Ik was verdrietig en gelukkig.

Ik viel op mijn knieën om het beeld in de reflectie beter te vangen. Ik bestudeerde de schitteringen in het water. Ik speelde met de positie en de techniek.

Langzaam kwam de rust. Niet gemakkelijk deze keer, maar het fotograferen van de natuur hielp, als altijd.

Thuis werd er gekookt. Ik werd even ontzien. Dat gaf ook troost.

Later zei een vriendin: wat een mooie reeks foto’s was dat. Ik vertelde hoe ze tot stand waren gekomen en ze zei: daar moet je over schrijven.

Wanneer ik nu, een week later, naar de foto’s kijk dan zie ik geen boosheid, verdriet, of teleurstelling. Geen gekwetstheid of valse beschuldigingen. Ik zie de schoonheid van het leven.

Ik hoop dat anderen dit ook zien en dat die foto’s zo een troost zijn voor hen die dat nodig hebben. Een geruststelling, of zachtheid na een zware dag. Een kijk: dit is er ook. Dat de schoonheid helpend is.

Liefde geven aan die zekere persoon kan ik niet meer.

Maar de wereld mijn blik op haar schoonheid geven: dat zeker wel.

Wat ik leerde over licht (en andere zaken)

Deze week ging ik met Jolanda, die fotograaf is, de duinen in. Allebei namen we onze camera mee, in het vooruitzicht om foto’s te kunnen maken zonder dat het vervelend is voor anderen. We kennen allebei namelijk het gevoel dat je niet echt ontspannen kunt fotograferen als je met mensen wandelt die niet de behoefte hebben om foto’s te maken. 

We waren dus samen en toch apart aan het kijken en genieten. Het was midden op de dag en de zon scheen. We wezen elkaar op mooie dingen en fotografeerden ook elkaar. Op een gegeven moment zei ze: kijk, het licht verandert. En ze wees op een paard dat ineens een soort glans op zijn lichaam had, een zachter licht dat er even daarvoor niet was. En dat licht was ineens overal. 

Het is niet dat ik niet wist dat licht in fotografie belangrijk is. Natuurlijk wist ik dat. En ik wist ook dat je beter vroeger of later op de dag kunt fotograferen als de zon schijnt. En toch… nu zág ik het. Met dat licht werd de wereld een beetje magisch… 

De dagen daarna zag ik het licht steeds weer. Een glans op een gezicht, een bloemblaadje dat lichter was dan de andere, schaduwen in het struikgewas… en mijn blik op de werkelijkheid veranderde daardoor.

Ook van anderen in mijn omgeving heb ik de laatste weken dingen geleerd die me echt verder helpen. Zoals de opmerking dat je zelf kunt kiezen wat je in een vriendschap stopt en dat de ander in vrijheid mag bepalen wat hij of zij teruggeeft. Of de opmerking dat minimaal 51% van de energie in jezelf over jezelf moet gaan…

Het zijn opmerkingen die zijn blijven hangen in mijn hoofd en mijn lijf. Mooi daarvan vind ik vooral dat ik het leer ‘in het echt’ en niet uit een boek. Misschien is het de stem erbij, of de emotie, of de lichaamstaal… maar dat wat ik leer is met een beeld op mijn netvlies en met een stem in mijn oren in mij gesetteld. 

De man tegenover me die vertelt dat hij zijn vrienden brieven schrijft om zijn genegenheid te tonen. En daarbij uitlegt dat dat zíjn manier is om de ander te laten weten hoe hij zich voelt. En de hese stem van een coach die in kleermakerszit uitlegt wat die 51% betekent, terwijl hij zijn hand op zijn hart legt… om nooit te vergeten.

En zo is er ook dat paard met het licht dat op zijn rug schijnt met de stem van Jolanda daarbij die haast verrukt uitroept: kijk, het licht verandert… 

BewarenBewaren