De afgelopen maanden werkte ik onder meer aan een onderzoek van een klant uit Den Haag. Hij wilde graag weten wat de oudste voorvader met de achternaam Izeren was. Maar natuurlijk komt er dan veel meer boven wat de moeite waard is.

De oudste voorvader die ik vond, werd geboren aan het begin van de 17^e eeuw in Hasselt. Zijn zoon Adam Iseren was een jonge man die naar Nijmegen trok en daar trouwde als soldaat. De rooms-katholieke familielijn die ik op het spoor kwam, bleek stevig verankerd in de militaire wereld. Anderhalve eeuw lang leefden en werkten de nakomelingen van deze Adam in legerkringen. Een langdurige bedding in voornamelijk Nijmegen.

Tot de geboorte van Jan, in 1783. Een jongen die opgroeide in Nijmegen, in een weeshuis belandde en het leger in ging. Hij kreeg in 1807 een kind, Pieter, bij een protestantse vrouw in Den Haag, en verdween vervolgens spoorloos met het leger. Hij vocht (en stierf) in het leger van Napoleon, maar dat heeft zijn zoon nooit geweten.

Met de verdwijning van deze soldaat veranderde alles: de legertraditie, de geografie en het geloof. De kleine, rooms-katholiek gedoopte Pieter bleef achter met zijn moeder en zou zijn vader en diens wereld nooit kennen.

In eerste instantie trok de moeder weer terug naar Nijmegen. Ze hertrouwde. Toen zij overleed, was Pieter pas tien jaar oud. Hij belandde in een protestants weeshuis, vanwege het geloof van zijn moeder. De eerste jaren kenden ze daar niet eens zijn achternaam; hij stond ingeschreven onder de naam van zijn stiefvader. Losgemaakt van de oude militaire kringen en de oorspronkelijke religieuze achtergrond van zijn vader, werd hij opgeleid tot kleermaker. Toen hij het weeshuis verliet, had hij wel zijn naam weer terug. Maar het verleden niet. Hij verhuisde als jongvolwassene terug naar Den Haag en daar bleef hij.

Familiepatronen veranderen

Vanaf dat moment zie je het patroon in de stamboom volledig veranderen. Waar voorheen 150 jaar lang militairen waren, vullen de opeenvolgende generaties in Den Haag zich met ambachtslieden, en al gauw met zeer creatieve mensen. Het leger kwam niet meer voor. De afwezigheid van de vaderfiguur bleef zich een paar generaties herhalen, omdat de mannen jong stierven.

In de archieven laten mannen meestal de duidelijkste sporen achter. Vrouwen zijn historisch gezien veel onzichtbaarder; vaak niet meer dan een naam in een doop- of ondertrouwinschrijving. Omdat de vaders in deze stamreeks generatie op generatie vroeg wegvielen, verdween ook de geschiedenis. De moeders bepaalden de koers. Zij waren het die de opvoeding droegen, het protestantse geloof verankerden en nieuwe waarden doorgaven.

Alleen de familienaam bleef behouden. Een naam die na deze roerige tijden verbonden werd aan mensen met andere levens en talenten dan de soldaten die hen voorgingen.

Afbeelding: geschilderd door P.J. Izeren, een van de voorvaders.